مفاهیم چرخ دنده ها و اصول کار چرخدنده ها

چـرخ دنـده : GEAR
چرخ دنده جزئی از ماشین است که برای انتقال حرکت و توان از محور خود به چرخدنده ای دیگر، و درنتیجه به محور آن، از طریق دندانه هایش، به کار می رود. شرط معمول این است که حرکت انتقال یافته یکنواخت باشد. یعنی، اگر چرخ دندة گرداننده (محرک) با سرعت زاویه ای یکنواخت بچرخد، چرخ دندة گردانده(متحرک) هم یکنواخت چرخش کند. از میان دو چرخ دندة درگیر آن که کوچکتر است، که معمولاً گرداننده هم هست، پینیون و چرخ دندة بزرگتر چرخ دنده نامیده می شوند.

انواع چرخ دنده ها :
چرخ دنده های موازی ـ محوری
1. ساده
2. مارپیچ
3. دو مارپیچ
4. جناغی
5. درونی
6. شانه ای

چرخ دنده های متقاطع ـ محوری
1. شیبدار راست دندانه
2. شیبدار چمان دندانه
3. شیبدار راست خمان دندانه

چرخ دنده های متنافر ـ محوری
1. هیپویید
2. حلزونی
3. مارپیچ متنافرـ محور
4. اسپیرویید

انواع چرخ دنده های مخصوص
1. بیضوی
2. مثلثی
3. مربعی
4. چند قطاعی
5. پیچکی

گام PITCH
گام عبارت است از معیاری برای تعیین فاصلة دندانه ها از یکدیگر و نیز برای تعیین اندازه های چرخدنده.

قطـر گـام DIANETER PITCH
قطر گام، اسمی، عبارت است از قطر دایرة گام چرخدنده. این همان قطر گامی است که در عملیات چرخدنده تراشی به کار می رود.
دایرة گام اسمی دو چرخدندة درگیر با فاصلة محوری استاندارد بر هم مماس هستند. اگر فاصلة محوری چرخدنده ها بزرگتر از اندازة استاندارد باشد، مانند وقتی که پینیون بزرگتر از اندازه باشد، دایرة گام عملی آنها بزرگتر از دایرة گام اسمیشان، و در این حالت باز بر هم مماس خواهند بود .

دایـرة گـام PITCHCIRCLE
دو قرص مماس بر هم را در نظر آورید که یکی به واسطة اصطکاک، بدون لغزش، دیگری را براند.
حرکت نسبی از محور یکی به محور دیگر با نسبت عکس قطر قرصها منتقل می شود (اگر قطر قرص گردانده 2 برابر قطر قرص گرداننده باشد سرعت آن نصف سرعت قرص گرداننده خواهد بود). اگر این 2 قرص دارای دندانة چرخدنده ای شوند قطر دایرة بیرونی آنها بزرگتر و قطر دایرة بینشان کوچکتر از قطر قرص ها خواهد بود.
محیط قرص ها دایرة گام چرخدندة گرداننده یا چرخدندة گردانده نامیده می شوند.

گـام قطـری (انتقـالی) PITCH DIAMETER
در چرخدنده های ساده یا چرخدنده های مارپیچ با گام انتقال، گام قطری عبارت است از تعداد دندانه های چرخدنده در هر اینچ از قطر گام آن.

فـرازانه ADDENDUM
فرازانة دندانة چرخدنده عبارت است از فاصلة شعاعی دایرة گام اسمی تا عرش دندانه.


فـرودانه DEDENDUM
فرودانة چرخدنده عبارت است از فاصلة شعاعی بین دایرة گام اسمی تا دایرة بن چرخدنده.


عـمق تـمام WHOLE DEPTH
عمق تمام عبارت است از فاصلة شعاعی عرش دندانه تا بن آن.

عـمق کاری WORKING DEPTH
عمق کاری عبارت است از عمقی که در آن دندانه ها با هم درگیر می شوند.

فضای آزاد کاری WORKING CLEARANCE
از فاصلة بین دایرة بن چرخ دنده و دایرة بیرونی یا فرازانة چرخ دندة درگیر با آن.

زاویـه ای فشـار PRESSURE ANGLE
زاویه ای که امتداد خط انتقال فشار، یا توان، از چرخ دندة گرداننده به چرخدندة گردنده با خط عمود بر خط المرکزین چرخدنده ها تشکیل می دهد.

گـام دایـروی PITCH CIRCULAR
گام دایروی عبارت است از فاصلة بین رخساره های نظیر به نظیر 2 دندانة مجاور بر روی دایرة گام.


خـط کـنشLINE OF ACTION
خط کنش عبارت است از خطی راست که بر دایره های مبنای دو چرخدندة درگیر مماس باشد. محل تقاطع خط کنش با خط المرکزین دایره های مبنا نقطة گام نامیده می شود. خط کنش مسیر است که تماس دندانه ها در امتداد آن صورت می گیرد.

دایـرة مبـناBASE CIRCLE
دایرة مبنا دایره ای است که رخساره های اینولوت دندانة چرخدنده بر مبنای آن ساخته می شوند.

نقـطة تمـاس POINT OF CONTACT
نقطة تماس عبارت است از هر نقطه ای که در آن دو رخسارة دندانه با هم تماس پیدا کنند.

نقـطة گـام PITCH POINT
نقطة گام عبارت است از نقطة تماس 2 دایرة گام، یا نقطة تماس یک دایرة گام و یک گام، و روی خط المرکزین قرار دارد.


 

        

 

 

 

 

                     

لـقی BACKLASH
لقی عبارت است از فاصلة بین رویة غیر فعال دندانه های دو چرخدندة درگیر آنگاه که رویة فعال دندانة چرخدندة گرداننده کاملاً رویة فعال دندانة چرخدندة گردنده نشسته و دو چرخدنده نسبت به هم در فاصلة محوری کاری قرار گرفته باشند.
همة انواع چرخدنده ها باید لقی داشته باشند.


فـاصلة محـوری DISTANCE CENTER
فاصلة محوری عبارت است از فاصلة بین مرکزهای 2 چرخدندة درگیر با هم بر روی محورهای نامتقاطع.
فاصلة محوری در امتداد عمود مشترک 2 محور،موسوم به خط المرکزین، اندازه گیری می شود. فاصلة محوری برای جفت چرخدنده های ساده، جفت چرخدنده های مارپیچ با محورهای موازی یا متنافر، جفت چرخدنده های دو مارپیچ و جناغی، و نیز جفت چرخدنده های حلزونی به کار می رود.


گشـتاور TORQUE
حاصل ضرب بار در فاصلة آن از مرکز دوران گشتاور نامیده می شود.


گیـربـکس : GEARBOX
یک سیستم بسته از چرخ دنده های مونتاژ شده است که انتقال انرژی مکانیکی را از محرک اصلی به خروجی دستگاه می دهد و همچنین می تواند سرعت ، جهت وگشتاور را تغییر دهد.
گیربکس ها، که به نام کاهندة سرعت (یا افزاینده سرعت)شناخته می شوند، یکی از قسمت های انتقال نیرو بوده. گیربکس ها، قدرت را از یک منبع چرخش (موتور احتراقی یا الکتروموتور) دریافت کرده و به سرعت و گشتاور دلخواه تبدیل می کند.
معـمولترین انـواع گـیر بـکس ها کـاهندة سـرعت :

گیربکس های موازی ـ محور
گیربکس های موازی ـ محور با یک محور مونتاژ
گیربکس های همراستایی
گیربکس های عمودی

گیربکس های دیگر که با آرایشهای گوناگونی از چرخ دنده ها بکار می روند عبارت اند از:

گیربکس های خورشیدی
گیربکس های تغییر سرعت

گـیر بـکس خـورشیـدی
این نام به خانواده ای از آرایشهای چرخ دنده ای شامل 2 نوع معمولتر؛ گیربکس های موازی ـ محور سیاره ای و دیفرانسیلهای چرخ دنده شیبداری اطلاق می شود.
گیربکس های موازی ـ محور سیاره ای از چرخ دندة خورشیدی در مرکز، و سه یا چند چرخ دندة سیاره ای درگیر با آن و چرخ دنده ای درونی به نام رینگی درگیرند، تشکیل می شود. چرخ دنده های سیاره ای باید با فاصلة زاویه ای یکسانی نسبت به هم نصب شوند.
بنابر اینکه کدام چرخ دنده ثابت باشد، کدام یک ورودی، و کدام یک خروجی، تعبیرهای همچون (سیارهای)، (ستارهای) و(خورشیدی) درمورد آنها بکار می رود.

امروز
دیروز
هفته جاری
هفته گذشته
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
130
294
1805
98490
6675
6854
102300
آی‌پی شما: 54.83.103.17
امروز: شنبه، 03 آبان 1393 - ساعت: 15:08:59